مردم ایران چه موسیقی ای گوش می دهند؟

مردم ایران چه موسیقی ای گوش می دهند؟
طبق این آمار، 2 ساعت و 29 دقیقه از 168 ساعت کل هفته مردم به شنیدن موسیقی می گذرد. آماری که در آن، مردم استان گیلان، کردستان و تهران پیشتازند و قم، مازندران و خراسان رضوی در تعقیب این رتبه ها هستند.

امروزه خلق موسیقی، عملی صنعتی است که بازیگران متعددی در آن مشارکت دارند. صنعت موسیقی یکی از مصادیق بارز صنایع فرهنگی است. موسیقی، عمل ارتباطی است که صدا را بر اساس ریتم، لحن، هماهنگی و ساخت تنظیم می کند.

می توان تولید رکوردهای موسیقی را به دو فراگرد تولید رکورد و اجرای کارها تجزیه و تقسیم کرد. اولین فراگرد، تولید و فروش موسیقی ضبط شده (سی دی های موسیقی) است. این فراگرد شامل خالقان محتوا (آهنگسازان و غزل سرایان) است که آثارشان توسط ویراستاران ویراستاری می شود. این آهنگ ها یا قطعات توسط خالقان آن ها یا سایر هنرمندان اجرا می شود. در طی این فراگرد، شرکت ضبط موسیقی اساسی ترین نقش را ایفا می کند. این شرکت محصول نهایی را به شرکت های توزیعی (نمایندگی های مجاز) تحویل می دهد. در پایان این فراگرد، سی دی ها از طریق فروشگاه های عمومی یا تخصصی در دسترس مصر فکنندگان قرار می گیرد. البته فناوری ارتباطات تغییرات مهمی را در این زمینه ایجاد کرده است (به عنوان مثال، خرید و فروش آنلاین، پرداخت برای هر دانلود، خدمات موسیقی برخط 2 و غیره).

دومین فراگرد، فراگرد اجرای زنده آثار توسط هنرمندان در فستیوالها، سالن های کنسرت یا مراکز اُپراست. اجراکنندگان، واسطه ها (عوامل هنرمندان)، سازماندهندگان و مجریان تبلیغات کنسرتها نقشآفرینان این فراگردند. در این فراگرد، مدیران فستیوال ها یا مجریان تبلیغات سالن های کنسرت نقش اصلی را ایفاء می کنند. لازم به ذکر است بازیگران دیگری چون مطبوعات و نشریات موسیقی و رادیو و تلویزیون نیز در کنار بازیگران اصلی در این فراگرد نقش آفرینی می کنند. تعدد بازیگران فعال در خلق، تولید و توزیع موسیقی بیش و پیش از هر چیز به معنای آن است که خلق موسیقی بومی، عمل انفرادی نبوده مستلزم همکاری سیستماتیک مجموعهای از بازیگران است. امروزه رویکرد سیستماتیک به فراگرد خلق تا مصرف کالا، نظام نوآوری نامیده می شود.

طبق گزارش مرکز آمار ایران در سال 96، طبق آمایشی با جامعه هدف افراد 15 سال و بالاتر که رقم شان در کل کشور به 60 میلیون و 341 هزار و 46 نفر می رسد، 19 میلیون و 454 هزار و 467 نفر حتی یک قطعه موسیقی گوش نداده اند؛ یعنی چیزی حدود 32.3 درصد. در میان 40 میلیون و 886 هزار و 579 نفری هم که در سال گذشته دل به موسیقی داده بودند حدود 23.5 میلیون نفر آن را با تلفن همراه شنیدند، وسیله ای که به سبب در دسترس بودن و البته امکان شخصی سازی به وسیله هندزفری با 57.6 درصد، بیشترین وسیله استفاده برای گوش کردن موسیقی در این آمار است. جالب این که رادیو، تلویزیون و ماهواره در رتبه بعدی قرار دارند و شاید بتوان علت این اتفاق را تامین نشدن سلیقه موسیقی مردم به واسطه سیاست گذاری های صداوسیما در رویکرد موسیقایی خود مانند نبود برنامه های تخصصی موسیقی محور و نبود تنوع سبک های مختلف موسیقی مثل موسیقی نواحی و حتی استفاده نکردن از خواننده های تراز اول کشور در برنامه ها دانست.

 

آمار کنسرت یکی از قسمت های قابل تأمل و کمی عجیب این گزارش است. از مجموع جمعیت 60 میلیون و خرده ای جامعه هدف که افراد بالای 15 سال را شامل می شود، 57 میلیون و 639 هزار و 554 نفر یعنی جمعیت غالب 95.5 درصدی در طول سال 1395 که در توضیحات جدول آن آمده است یک سال قبل از سال آمارگیری (1396) رنگ کنسرت را به خود ندیده اند و تنها 4.5 درصد یعنی دو میلیون و 701 هزار و 492 نفر توانسته اند کنسرت را جزو یکی از تفریحات خود قرار دهند. این یعنی شاید هنوز کنسرت، یک هنر لاکچری منحصر به عده کم جمعیتی در کشور است و البته عده ای هم شائبه هایی مانند اهدای بلیت کنسرت ها به نهادهای مختلف را برای "سولد اوت" یا همان پرشدن صندلی های کنسرت و همچنین بازی های تجاری تهیه کننده های موسیقی مطرح می کنند.

 

طبق این آمار، 2 ساعت و 29 دقیقه از 168 ساعت کل هفته مردم به شنیدن موسیقی می گذرد. آماری که در آن، مردم استان گیلان، کردستان و تهران پیشتازند و قم، مازندران و خراسان رضوی در تعقیب این رتبه ها هستند. آماری که می توان ردپای نقش اساسی موسیقی فولک را در آن دید و به این پی برد هر کجا بتواند موسیقی فولکلور خود را بپروراند، می تواند فاصله موسیقی مردم را با آن نوع و دیگر موسیقی ها هم کم کند. چنان که موسیقی جنوبی و شمالی هم اکنون در دایره سلیقه شنیداری بسیاری از ایرانی هاست. بااین حال برخی استان ها مانند سیستان و بلوچستان باوجود موسیقی فولکلور قوی باز هم در این حوزه محروم است و با 52 دقیقه کمترین زمان گوش کردن به موسیقی در استآن ها را به خود اختصاص داده است و ایلام و خوزستان نیز در رتبه های پایین این جدول قرار دارند.