نمونه پژوهی | گردش مالی صنعت نشر ترکیه

نمونه پژوهی | گردش مالی صنعت نشر ترکیه
به جز چین که به دلیل جمعیت و گستره نشر در جایگاه خاصی قرار دارد، کشورهای ژاپن، کره و ترکیه از آسیا در این لیست، بین نشرهای قدرتمند جهان قرارگرفته اند و این رویداد، عملاً می تواند در تقابل با موقعیت نشر کتاب در ایران آن را به چالش بکشد.

نهادها و سازمان های دولتی ترکیه تا حد امکان به پرورش نویسندگان ادبیات و حمایت از آن ها پرداخته و از اینکه آثار نویسندگان مشهور به فراموشی سپرده نمی شوند، اطمینان حاصل می کنند. از آغاز تأسیس جمهوری، می توان مشاهده نمود که برخی سازمان های دولتی، که توسط وزارت آموزش وپرورش، وزارت فرهنگ و گردشگری و تسلط بسیار زیاد آتئاتر ک بر فرهنگ، زیان و تاریخ اداره می شوند، به انتشار ادبیات ترکیه و جهان (شرق و غرب) پرداخته اند. در این رابطه، می توان گفت که دولت سهم بسزایی در بخش انتشار ادبیات در ترکیه داشته است. بخش نشر، به واسطه تأثیر موفقیت های ملی و بین المللی نویسندگان ترکیه و اقدامات ناشران خصوصی، ساختار محکم و توسعه یافته ای پیدا کرده است.

همگام با سیاست جدید نشر که از سال 2004 اتخاذ شده است، وزارت فرهنگ و گردشگری اقدام به تغییر فعالیتهای خویش در این حوزه نموده و از طریق عملی ساختن برنامه های انگیزه بخش حمایت از نویسندگان و ناشران را آغاز کرده است. این وزارتخانه به واسطه سیاست های جدید خود، اهمیت ویژه ای برای انتشار آن دسته آثار هنری قائل می شود که منعکس کننده تاریخ، هنر و فرهنگ عمومی ترکیه هستند و در هماهنگی با تجلیات زیبایی شناختی قرار دارند. این وزارتخانه که به حامی مراکز نشر به جای رقیب آن ها بدل شده است، انتشار آثار برجسته هنری را سالانه به تعداد محدود ادامه می دهد.

در سالهایی که بخش نشر به اندازه کافی توسعه یافته نبود، وزارت فرهنگ و گردشگری نقش عمده ای در این زمینه ایفا نموده و از طریق انتشارات بیشمار، ابزار فرهنگی ترکیه را در خدمت ذائقه مخاطبین به کار گرفته است. مادامی که روز به روز بر تعداد مراکز چاپ و نشر افزوده می شود، این وزارتخانه جای خود را به ناشران خصوصی داده است. انگیزه های حمایت از ناشران و فعالیت ها تقریباً در تمامی زمینه ها، به توسعه نشر و افزایش محسوس در فروش کتاب ها منجر گشته است.

این وزارتخانه در کنار «کتابخانه های موزه ادبی» مبادرت به راه اندازی مراکز فرهنگی جدید و معتبر برای عموم نموده است که از سال 2011 در شش شهر مختلف گشایش یافته اند. «برنامه ترویج آثار ادبی هنری» و مقررات مربوط به آن از سال 2012 تهیه گردیده و اجرایی شده است.

به منظور زنده نگاه داشتن یاد و خاطره نمایندگان مهم ادبیات ما و افزایش مطالعات آکادمیک و ارزیابی های ادبی، نشست های یادبود و سالگرد، توسط سازمان های دولتی مختلف با همکاری سازما نهای غیرِدولتی و دانشگاه ها ترتیب داده می شوند. در این میان، وزارت فرهنگ و گردشگری نقش اصلی را دارا است.

ترکیه در سال 2008 در نمایشگاه کتاب فرانکفورت به عنوان «کشور میهمان» حضور یافت و فعالیت های مهمی را برای معرفی نویسندگان و ناشران ترک انجام داد. همچنین در سال 2013 در نمایشگاه کتاب لندن نیز به عنوان «کشور میهمان» شرکت نمود.

پنجمین کنگره ملی نشر، با همکاری وزارت فرهنگ و گردشگری و اتحادیه ها و انجمن های حرفه ای بخش نشر در 4- 5 دسامبر 2009، نویسندگان، ناشران، مترجمان، سازمان کپی رایت، صاحبان کتاب و نمایندگان توزیع به همراه نمایندگان نهاد دولتی را در آنکارا گرد هم آورد. بخش نشر در این کنگره، توسط 11 کمیسیون مختلف از لحاظ ساختار نشر تا سیاست های مترجمان- مفسران، با هدف شناسایی مشکلات و را هح لها، توسعه بخشی، افزایش رقاب تپذیری در عرصه بی نالمللی، در تمامی ابعاد مورد ارزیابی قرار گرفت. ششمین کنگره ملی نشر در سال 2015 برگزار خواهد شد.

امروزه نشر به بخش بزرگی تبدیل شده و با استفاده از برچس بهای مالیاتیISBN،ISSN وISMN، دستاوردهای بزرگی در مقابله با نشر غیرِقانونی حاصل آمده است. این سیستم به مثابه پیشرفت مهمی در بخش نشر ترکیه محسوبم می گردد. 88 درصد مطالب منتشر شده در سال 2012 توسط بخش خصوصی، 8 درصد توسط بخش دولتی و سازمان های آموزشی و 4 درصد توسط سازمان های غیردولتی منتشر شده است. ناشران با استفاده از شماره استاندارد بین المللی پیایند (ISSN)، شماره کاربری و رمز دسترسی دریافت نموده و می توانند از دسامبر 2012 آن را به کار بگیرند.

مراکز نشر با ارزیابی دارایی ها و میراث فرهنگی ناملموس قادر خواهند بود تا «گواهی سرمایه گذاری فرهنگی» و یا «گواهی فعالیت های فرهنگی» را اخذ نموده و از تبلیغات فراهم آمده توسط وزارتخانه بهره ببرند.

یکی دیگر از قوانین، بخشی از قانون شماره 193 پیرامون مالیات بر درآمده است. ماده 18 این قانون، صاحبان آثار هنری و وارثان قانونی آن ها را در کسب درآمد از طریق زمینه های شرح داده شده در همین ماده، معاف از مالیات می سازد. هدف این قانون حمایت از افزایش آثار هنری منتشر شده و افزایش نشر است.

قانون آثار فکری و هنری، قانون اصلی است که در حوزه نشر از حقوق صاحبان اثر حمایت به عمل می آورد. به واسطه این قانون، حقوق مالی و معنوی منحصراً به صاحب اثر داده می شود. حقوق مالی که می توان آن را به صورت پردازش، تکثیر، پخش، معرفی و ارائه به عموم دسته بندی نمود، می تواند توسط صاحبان آثار یا وراث قانونی آن ها از طریق یک قرارداد مکتوب طی دوره های قانونی به اشخاص ثالث واگذار شود.

تازه ترین گزارش انجمن ناشران جهانیIPA (International Publishers Association) که مربوط به اکتبر 2014 می شود منتشر شده و مطابق با آن، کشور آمریکا همچون سال های گذشته، عنوان قدرتمندترین نشر جهان را از آن خود کرده است.

مطابق با اطلاعات مندرج در این گزارش، 15 کشور برتر در عرصه نشر جهان، به ترتیب عبارت اند از آمریکا، چین، آلمان، انگلستان، ژاپن، کره، فرانسه، اسپانیا، برزیل، ایتالیا، ترکیه، هلند، نروژ، فنلاند وبلژیک.

به جز چین که به دلیل جمعیت و گستره نشر در جایگاه خاصی قرار دارد، کشورهای ژاپن، کره و ترکیه از آسیا در این لیست، بین نشرهای قدرتمند جهان قرارگرفته اند و این رویداد، عملاً می تواند در تقابل با موقعیت نشر کتاب در ایران آن را به چالش بکشد.

مطابق با اطلاعات موجود از نشر ایران در سال 1393، مجموعة 72893 عنوان کتاب در چاپ اول و چاپ های بعدی منتشر شده است در حالی که آمارهای مندرج در گزارش انجمن ناشران بین الملل، تنها شامل عناوین جدید است) و با احتساب قیمت های پشت جلد کتابهای بهای کل کتاب های تولید شده در طول این سال، 14٫065٫214 هزار ریال بوده است، یعنی چیزی حدود 352 میلیون یورو.

البته آماری از میزان فروش کتاب در طول یک سال در کشور ما وجود ندارد و مشخص نیست که چند درصد کتاب های منتشر شده در طول یک سال، در همان سال فروش می روند و چند درصد از فروش، مربوط به کتاب های منتشر شده در سال های قبل است، اما اگر فرض کنیم میزان فروش کتاب در طول یک سال با مبلغ کل کتاب هایی که در آن سال چاپ شده برابر باشد، شاید بشود ایران را با سه کشور پایینی این جدول، یعنی نروژ، فنلاند و بلژیک مقایسه کرد.

هرچند مطابق با اطلاعات خانه کتاب، تعداد عناوین چاپ اولی در سال 93، 42548 عنوان بوده؛ یعنی اگرچه با این رقم در سطح پایین تری از کشور ترکیه و ژاپن قرار داریم اما از این منظر موقعیت بهتری نسبت به بلژیک، فنلاند، نروژ و حتی هلند داریم.