آسیب شناسی | چاپ و نشر درجا می زند

آسیب شناسی | چاپ و نشر درجا می زند
در این پژوهش 8 چالش صنعت نشر ایران بررسی شده است

شورای انقلاب فرهنگی به عنوان سیاست گذار کلان فرهنگی کشور و اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به طور خاص وظیفه اعطای مجوز چاپ به آثار ناشران را برعهده دارد. سیاست گذاری در حوزه نشر تثبیت شده است، و کانا لهای غیررسمی مانند وبسایت های غیرقانونی هنوز نتوانسته اند جای مجاری رسمی نشر کشور را بگیرند. همچنین به باور ذینفعان، قدرت تأثیرگذاری فروشگاه ها و شرکت های پخش کتاب، بیش از نویسندگان و ناشران است. این به معنای اهمیت و نقش چشمگیر توزیع و فروش (حلقه ها ی انتهایی زنجیره ارزش) است که سیاست های خاصی را می طلبد، به طوری که وزن نسبی خلق و تولید اثر با تولید و توزیع آن متناسب شود.

به گفته کارشناسان و فعالان این صنعت مشکلاتی که این حوزه با آن مواجه است به شرح زیر است:

1- در سال 1390 شورای سیاستگذاری صنعت چاپ شکل گرفت اما پس از مدت کوتاه منحل شد و به همین دلیل هیچ ارگانی مسئولیت و دغدغه توجه به این صنعت را ندارد. در زمان وجود شورای سیاستگذاری هر ماه جلساتی با حضور معاونت فرهنگی تشکیل می شد.

2- صنعت چاپ توسط وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی نظارت می شود که سخت گیری های زیادی در رابطه با محتویات چاپ و اخذ مجوز دارد. این امر مشکلات دیگری را به دنبال دارد. ازجمله اینکه موجب کاهش متقاضیان چاپ می شود. همچنین عملکرد سلیقگی مدیران در وزارت ارشاد نیز یکی دیگر از مشکلات صنعت چاپ است.

3- نبود سرمایه لازم جهت وارد کردن دستگاه ها و تجهیزات به روز در زمینه چاپ دیجیتال، موجب شده تا دستگاه هایی که استفاده می شوند فرسوده و در نتیجه کیفیت و سرعت کار کاهش یابد.

4- نبودن فرهنگ کتاب و کتابخانی در جامعه که به کاهش خرید کتاب و در نتیجه راکد ماند این صنعت انجامیده است. در حال حاضر بیشتر خریداران کتاب دانشگاهیان هستند. در حالی که کتاب باید توسط تمامی قشرهای جامعه خریداری شود.

5- قوانین سنگین مالیاتی به خصوص مالیات ارزش افزوده، یکی دیگر از مشکلات عرصه صنعت چاپ می باشد. از یکسو دولت رویکردهای جدیدی در جهت رونق کسب وکارهای خصوصی گرفته است و از سوی دیگر با افزایش مالیات ها، موجب فشار بر بنگاه های اقتصادی و ازجمله چاپخانه ها شده است.

6- بنیه ضعیف مالی اهالی چاپ برای بروز کردن تجهیزات چاپخانه ها و ماشین آلات چاپ نیز از دیگر مشکلات این صنعت محسوب می شود.

7- رقابت میان چاپخانه های دولتی و خصوصی؛ در حالی که چاپخانه های دولتی با ارز و امکانات بیشتری تولیدات خود را وارد بازار می کنند، چاپخانه های خصوصی ملزم به پرداخت هزینه های گزاف هستند. این امر موجب شکل گیری رقابت نابرابر در صنعت چاپ شده است.

8- وابستگی زیاد صنعت چاپ به واردات ازجمله آسیب های مهم این صنعت است، به گونه ای که بخش زیادی از نیاز صنعت چاپ ازجمله کاغذ، زینک، لوازم یدکی، دستگاه های چاپ و صحافی و سایر ملزومات چاپ مانند الکل، مرکب، لاستیک سیلندر، لوازم یدکی و قطعات چاپ از طریق واردات تامین می شود که با نوسان ارز تمام این بخش ها دچار چالش شده است.

فرآیندهای اصلی

حوزه کارکردی

مشکلات صنعت چاپ و نشر

سیاستگذاری،
نظارت و ارزیابی

هدایت و هدف گذاری

در سال 1390 شورای سیاستگذاری صنعت چاپ شکل گرفت اما پس از مدت کوتاه منحل شد

رقابت میان چاپخانه های دولتی و خصوصی

نگرش کوتاه مدت مدیران

تدوین قوانین و مقررات

سخت گیری های زیاد در رابطه با محتویات چاپ

عملکرد سلیقگی مدیران

قوانین سنگین مالیاتی به خصوص مالیات ارزش افزوده

ارز دولتی و ایجاد رانت برای یک عده

بروکراسی اداری و ضوابط دست و پاگیر در فرایند اخذ مجوز

ارزیابی و نظارت

نظارت بر واسطه های کاغذ

نظارت بر قاچاق کالا

عدم نظارت محتوایی و زمانی بر اکران تبلیغات فرهنگی

نبود سامانه ارزیابی و رتبه بندی نشریات

عدم نظارت بر محتواهای فرهنگی و مذهبی

شبکه سازی

فقدان هماهنگی و اتحاد کافی میان چاپخانه ها

حقوق مالکیت

عدم اجرای قوانین حمایتی (کپی رایت) برای جلوگیری از کپی و تکثیر غیرمجاز

فرایند اصلی تولید محصول

تولید و تامین

فساد و احتکار کاغذ و زینک در انبارها

توجه صرف به سود آوری

توزیع و عرضه

عدم وجود شبکه بزرگ توزیع کتاب

تبلیغات غیر مجاز و غیر متعارف

بازار و مصرف

کم شدن توانایی خرید مردم و از طرفی گران شدن کتاب به دلیل گران شدن مواد اولیه به خصوص کاغذ

منابع و زیرساخت

فرهنگ سازی

نبودن فرهنگ کتاب و کتابخانی در جامعه که به کاهش خرید کتاب می شود.

منابع مالی

عدم تأمین اعتبارات با تسهیلات بانکی با بهره کم

منابع فیزیکی

نبود سرمایه لازم جهت وارد کردن دستگاه ها و تجهیزات

منابع انسانی

علمی نبودن صنعت چاپ و به دنبال آن بالا بودن هزینه های چاپ