نمونه پژوهی | عثمانی ها در راه فتح صنعت پوشاک دنیا

نمونه پژوهی | عثمانی ها در راه فتح صنعت پوشاک دنیا
در سال 2010 میلادی صادرات نساجی ترکیه 7٫7 میلیارد دلار ارزش داشت و ارزش صادرات پوشاک آن نیز به 13٫3 میلیارد دلار می رسید که به این ترتیب در مجموع ارزش کل این صنعت در ترکیه 21 میلیارد دلار را نشان می دهد.

صنعت نساجی و پوشاک ترکیه از زمان شکل گیری (قرن شانزدهم میلادی تاکنون تحولات زیادی را تجربه کرده است؛ به طوری که هم اکنون نساجی و پوشاک ترکها نه تنها یکی از صنایع مهم برای آن ها به شمار می رود، بلکه این کشور را به یکی از صادرکنندگان برتر جهانی در این بخش تبدیل کرده است

در حالی صنعت مد و پوشاک ترکیه به رشد چشم گیری دست یافت که از برخی جهات، شباهت هایی با ایران دارد و هر دو کشور به مواد اولیه فراوان و نیروی کار تحصیل کرده و آماده دسترسی دارند.

اما میان آن ها یک تمایز آشکار وجود دارد که می تواند به عنوان یک الگوی کاربردی برای ایرانی ها به کار گرفته شود؛ در این زمینه ترکیه با استفاده از سیاست های تشویقی برای فعالان این صنعت توانسته خود را در عرصه جهانی وارد کند.

در سال 2010 میلادی صادرات نساجی ترکیه 7٫7 میلیارد دلار ارزش داشت و ارزش صادرات پوشاک آن نیز به 13٫3 میلیارد دلار می رسید که به این ترتیب در مجموع ارزش کل این صنعت در ترکیه 21 میلیارد دلار را نشان می دهد. در 2009 میلادی نیز این کشور هفتمین صادرکننده محصولات نساجی و چهارمین صادرکننده بزرگ پوشاک در جهان بود که 3٫7 درصد از صادرات جهانی این صنعت را در اختیار داشت. بر اساس آمار و گزارش های بنیاد نساجان ترکیه، این کشور دومین تولید کننده بزرگ جهاتی جوراب، سومین صادرکننده بزرگ لباس زیر، چهارمین صادرکننده بزرگ فرش و بزرگترین تولید کننده پارچه جین است.

در حال حاضر ترکیه دومین تهیه کننده بزرگ اتحادیه اروپاست (رتبه اول به چین تعلق دارد). به گفته «فاطمه گوپتک» استاد دانشگاه تامیک کمال، ترکیه 46٫5 درصد محصولات نساجی و 80.02 درصد پوشاک تولیدی خود را به کشورهای اتحادیه اروپا صادر می کند. در 2010 میلادی صادرات محصولات نساجی ترکیه به روسیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان در مقایسه با صادرات به کشورهای دیگر بسیار بیشتر بود

گویتک اشاره می کند که صادرات پوشاک ترکیه وارد بازارهای جدیدی مانند عربستان سعودی و عراق شده است. بنابراین چندان عجیب نیست که صنعت نساجی و پوشاک بزرگترین بخش اقتصادی ترکیه محسوب می شود که به طور متوسط 2٫5 میلیون نفر به صورت مستقیم و 6٫5 میلیون نفر به طور غیرمستقیم در آن شاغل هستند

یکی از مزایای مهم محصولات نساجی ترکیه، آن است که محصولاتش با استانداردهای اکولوژیکی بین المللی همخوانی دارد. قوانین این کشور استفاده از رنگهای «کارسینوژنیک آزو» را که سرطان زا است در پوشاک و پارچه ممنوع کرده است، اما تولید کنندگان شرق دور و آسیایی هنوز هم آزادانه از این مواد استفاده می کنند. یکی دیگر از نقاط قوت این صنعت نیروی کار بسیار ماهر همراه با قدرت انطباق و کارآفرینی آن ها است

اما همین مورد از نقاط ضعف صنعت نیز است، چراکه طی سال های اخیر مزیت استفاده از نیروی کار ارزان را از دست داده است. به طوری که متوسط دستمزد برحسب ساعات کاری هفتگی در فاصله 1980 تا 1996 میلادی دو برابر شده است. دستمزدهای این کشور 4 تا 5 برابر بیش از چین، هند، تایلند و اندونزی است. همچنین مصرف انرژی گران قیمت و سرمایه گذاری آن در مقایسه با اروپا و آمریکا بیشتر است

تا همین اواخر کارخانه های کوچک کم هزینه که توسط خانواده ها اداره می شد یکی از ویژگیهای بارز صنعت پوشاک ترکیه به شمار می رفت. بسیاری از آن ها عملیات ساده برش و چاپ را بدون هیچ طرح اصلی انجام می دادند. برخی از این کسب وکارها توسط زنان اداره می شد و دولت با پرداخت وام به آن ها فرصت رشد برای واحدهای کوچک صنعتی را فراهم کرد.

در حال حاضر این کشور حدود 180 هزار تولید کننده پوشاک و دو هزار کارخانه نساجی در مقیاس بزرگ دارد که این واحدها ماشینی هستند و در هر کدام بیش از 150 نفر فعالیت می کنند که فروش سالانه شان 15 میلیون دلار است.

بر اساس آمار فدراسیون تولید کنندگان نساجی بین المللی در سوئیس (ITMF) طی بازه زمانی 1990 تا 2009 ترکیه دومین سرمایه گذار بزرگ در ماشین های بافتنی بود. آمار محموله های ماشینی نساجی بین المللی 2009 و 2010 مؤسسةITMF نشان می دهد ترکیه مبالغ کلانی در ماشین آلات نساجی، به خصوص نخ ریسی سرمایه گذاری کرده است.

ترکیه تصمیم دارد میزان صادرات خود را به 500 میلیارد دلار برساند و جزء 10 اقتصاد برتر دنیا تا 2022 شود که این تاریخ (2020) سالگرد صد سالگی جمهوری این کشور است. به طور حتم صنعت نساجی و پوشاک نقش مهمی برای دستیابی ترکیه به این هدف دارد. این صنعت بیش از 100 میلیارد دلار در فناوری های هدفمند و پیشرفته سرمایه گذاری کرده است که 25 درصد عایدی صادرات و 11 درصد درآمد خالص ملی به همراه داشته است

همچنین دولت فرصت های استخدامی مستقیم برای بیش از دو میلیون نفر فراهم می کند. آمار اخیر مؤسسات و بنیاد نساجیTUTSIS نشان می دهد صنعت نساجی و پوشاک این کشور پس از بحران اقتصاد مالی در حال رشد است. طی بازه ژانویه تا آگوست 2011 صادرات نساجی 29.59 درصد و صادرات پوشاک 19.13 درصد افزایش یافت. این بنیاد اشاره می کند افزایش قیمت و مشکلات نیروی کار در برخی کشورهای تولید کننده بزرگ مانند چین نقشی مهم در افزایش سفارشات به ترکیه داشته است. در آگوست 2011 صادرات نساجی این کشور به اروپا بالاتر از حد معمول بود به طوری که میزان صادرات به آلمان 35 درصد، ایتالیا 22 درصد و انگلیس 27 درصد رشد کرد. صادرات به برزیل 102 درصد، هند 62 درصد، چین 27 درصد و روسیه 32 درصد بیشتر شد. به این ترتیب صنعت نساجی و پوشاک ترکیه تا 2022 به 80 میلیارد دلار صادرات دست می یابد که 60 میلیارد دلار آن به پوشاک و 20 میلیون باقیمانده به نساجی تعلق می گیرد.

در سال 2011 دولت ترکیه تعرفه ای بر واردات پوشاک و محصولات نساجی وضع کرد. هدف از این اقدام حمایت از محصولات داخلی بود که شامل افزایش 20 درصدی مالیات بر چند محصول نساجی و افزایش 20 درصدی قیمت پوشاک بود. در ژانویه 2012، این مالیات ها شامل کامواهای وارداتی نیز شد. همراه آن دولت تعرفه هایی را برای بهبود وضع مناطق کمتر توسعه یافته وضع کرد. این انگیزش های اضافی به معنای آن بود که تولید کنندگان پوشاک و محصولات داخلی که قبلاً به خارج از کشور سفر می کردند، اکنون می توانستند تجهیزات خود را در ترکیه برپا کنند. همزمان با ارشد فرهنگی و اقتصادی مردم ترکیه، مصرف کنندگان ترک هر روز بیش از گذشته به برند لباس توجه می کنند و محصولات صادراتی شرکت های محلی اغلب اوقات دوباره به ترکیه وارد شده و با نام برندهای خارجی فروخته می شود. در حال حاضر شرکت های محلی بازار ترکیه را در تصرف خود دارند اما رقابت میان برندهای خارجی برای دستیابی به بازار ترکیه بسیار زیاد است.

آنچه ویژگی استانبول محسوب می شود، طیف وسیع استایل های مختلف و گستره بازار است، بنابراین بیلبوردی عظیم با مدلی که حجاب دارد در خیابآن های ترکیه زیاد دیده می شود. جامعه ترکیه اکنون بسیار متنوع شده تا به این ترتیب به نیازهای مختلف افراد پاسخگو باشد. نخست باید توجه داشت که مدهای لوکس در ترکیه بسیار رواج دارند. مزون های بین المللی لوکس و برندهای گران قیمت در این کشور جای خود را باز کرده اند و حتی برخی با شرکت های ترکیه ای شریک شده اند. رشد اقتصادی دهه گذشته مسیر را برای ورود برندهای خاصی به این کشور باز کرده است.

در این کشور تقاضا برای لباس های لوکس بسیار بالا است. نمایندگی شرکت های لوکس فرانسوی که در ترکیه فعالیت می کنند شاهد افزایش 20 درصدی عایدی خود طی 5 سال اخیر بوده اند و این خود گویای افزایش تقاضا است. در این میان نوعی بورژوای اسلامی نیز در ترکیه ظهور کرده است که طبقه ای به نسبت مرفه و مذهبی محسوب می شوند. آن ها به کالاهای برند علاقه دارند اما طرح های متفاوتی را می پسندند.

بازار ترکیه اکنون باید برحسب سلیقه جمعیت مسلمان و مرفهی رفتار کند که البته جیبهای پر پولی دارند! اکنون بسیاری از شرکت های داخلی برای دستیابی به سهمی از بازار مسلمان در حال رقابت هستند. یکی از مشهورترین برندهای این بازار ارمینه» است که پوشاک و زیورآلات آن در بیش از 400 فروشگاه سراسر جهان فروخته می شود و سود خالص آن در 2012 میلادی 56 میلیون دلار بوده است.

البته باید توجه داشت که مد اسلامی فقط مختص ترکیه نیست و به یک روند جهانی تبدیل شده است. اکنون در بسیاری از کشورها حتی در فرانسه سکولار نیز ایده های کسب وکاری برای جذب مسلمانان به وجود آمده اند. طبق آمار دانشکده فرانسوی مد «اسمود» در دبی، ارزش صنعت مد اسلامی فقط در امارات متحده عربی 96 میلیارد دلار است.

نگاه آماری به صنعت پوشاک ترکیه

 1. اشتغال 9 میلیون نفر در صنعت پوشاک ترکیه

 2. ترکیه بزرگترین صادرکننده جوراب و پارچه جین دنیا

 3. چهارمین صادرکننده بزرگ دنیا

 4. 80 میلیارد دلار صادرات نساجی و پوشاک ترکیه تا 2022

 5. دستمزدهای این کشور 4 تا 5 برابر بیش از چین، هند، تایلند و اندونزی است

 6. سرمایه گذاری 11 درصد تولید ناخالص ملی ترکیه در فناوری و ماشین آلات توین